Kultura i samopoznanie. Wokół koncepcji hermeneutycznych Hansa-Georga Gadamera i Paula Ricoeura

Andrzej Borkowski

Анотація


Крізь призму герменевтичних концепцій Г.‑Ґ. Ґадамера та П. Рікера досліджується проблема рецепції літературного тексту, його інтерпретації і розуміння з погляду категорії самопізнання. З’ясвується, що таке самопізнання і чи можна говорити про самопізнання читача в процесі сприйняття літературного твору. Здійснюється пошук відповіді на питання реалізації самопізнання, тобто як воно формується по відношенню до чого-небудь, кого-небудь іншого, колективу, щодо творів культури, особливо літератури. Виявляється зв’язок категорії самопізнання з явищем виокремлення й виділення його культурних контекстів. Доводиться, що пізнання самого себе і внутрішнє переродження часто відбуваються наодинці, прикладом чого можуть служити пророки, святі, письменники і поети. Акцентується на таких аспектах: дослідження змін в європейській культурі, особливо її переломних моментів, пов’язаних з питанням сприйняття письмового тексту; пошук відповіді на питання, чи витіснена культура на сучасному етапі, особливо висока, на периферію суспільного життя, і чи повинна вона доставляти тільки мислительну „сировину” для психології та релігії; зв’язок питання самопізнання з негативними суспільними явищами, які можуть випливати з відмови або неможливості пізнавання і спілкування з джерелами культури, особливо літератури, що може призвести до порушень в ієрархії цінностей і своєрідного „здичавіння” людської природи; самопізнання як сутність людяності; вивчення герменевтичної концепції сприйняття, що акцентує питання самопізнання в процесі читання. Зроблено висновок: проблема сприйняття і розуміння літературного твору є однією з ключових у герменевтиці.


Ключові слова


герменевтика; рецепція літературного твору мистецтва; культура й самопізнання

Повний текст:

PDF (Polski)

Посилання


Literatura w literaturoznawczym kontinuum. Tezy X Międzynarodowej konferencji naukowej, Czerniowce, 2012. Siedlce, 2012. – 117 p.

Wolicka E. Komunikacja literacka jako źródło samowiedzy. In: Problematyka aksjologiczna w nauce o literaturze. Lublin, 1992, pp. 173–194.

Rosner K. Hermeneutyczny model obcowania z tekstem literackim. In: Problematyka aksjologiczna w nauce o literaturze. Lublin, 1992, pp. 296–304.

Burzyńska A., Markowski M. P. Teorie literatury XX wieku. Kraków, 2006, 698 p.

Abramowska J. Jednak autor! Skromna propozycja na okres przejściowy. In: Ja, autor. Sytuacja podmiotu w polskiej literaturze współczesnej. Warszawa, 1996, pp. 58–63.

Słownik terminów i pojęć filozoficznych. Warszawa, 2000, 77 p.

Reale G. Historia filozofii starożytnej. Tom I: Od początków do Sokratesa. Lublin, 1999, 498 p.

Potocki W. Moralia. Kraków, 1915, vol. I, 629 p.

Uniwersalny słownik języka polskiego. Warszawa, 2003, vol. 3, 1179 p.

Wittgenstein L. Dociekania filozoficzne. Warszawa, 2000, 337 p.

Borkowski A. Imaginarium symboliczne Wacława Potockiego: „Ogród nie plewiony”. Siedlce, 2011, 313 p.

Św. Augustyn. Wyznania. Kraków, 2003, 438 p.

Czyż A. Oblubieńczy ogień miłości. Z problemów symboliki mistycznej. In: Symbolika form artystycznych w europejskiej tradycji kulturowej: źródła, funkcje, aktualizacja, redukcja. Siedlce, 2012.

Górski K. Kierownictwo duchowe w klasztorach żeńskich w Polsce XVI i XVIII wieku. Teksty i komentarze. Warszawa, 1980, 366 p.

Czyż A. Mowa-żywa. O naukach duchownych Mortęskiej. In: Światło i słowo egzystencjalne czytanie tekstów dawnych. Warszawa, 1995, pp. 137–153.

Biblia Tysiąclecia. Poznań, Warszawa, 1982, 1439 p.

Cytowska M., Szelest H. Literatura grecka i rzymska w zarysie. Warszawa, 1983, 398 p.

Kwintus Horacjusz Flakkus. Dzieła wszystkie. I: Ody i epody. Warszawa, 2000, 444 p.

Descartes R. Rozprawa o metodzie właściwego kierowania rozumem i poszukiwania prawdy w naukach. Kęty, 2002, 65 p.

Arystoteles. Poetyka. In: Dzieła wszystkie. Warszawa, 2001, vol. 6, pp. 564–626.

Borkowski A. Uwagi o symbolu i alegorii. Przegląd wybranych koncepcji i teorii od starożytności do współczesności. Conversatoria Litteraria, 2010, no. III, pp. 79–91.

Dilthey W. Pisma estetyczne. Warszawa, 1982, 433 p.

Eco U., Rorty R., Culler J., Brooke-Rose C. Interpretacja i nadinterpretacja. Kraków, 1996, 147 p.

Ricoeur P. Egzystencja i hermeneutyka. Rozprawy o metodzie. Wrocław, 2003, 406 p.

Bronk A. Rozumienie, dzieje, język. Filozoficzna hermeneutyka H.-G. Gadamera. Lublin, 1988, 421 p.

Gadamer H.-G. Prawda i metoda. Zarys hermeneutyki filozoficznej. Kraków, 1993, 510 p.

Kubiak Z. Medytacje Janicjusza. Warszawa, 1993, 211 p.


Пристатейна бібліографія ГОСТ


Literatura w literaturoznawczym kontinuum : tezy X Międzynarodowej konferencji naukowej (17-19 X 2012, Czerniowce, Ukraina) / red. Roman Mnich i Andrzej Borkowski. – Siedlce, 2012. – 117 s.

 

Wolicka E. Komunikacja literacka jako źródło samowiedzy / Elżbieta Wolicka // Problematyka aksjologiczna w nauce o literaturze ; red. Stefan Sawicki, Andrzej Tyszczyk. – Lublin : Red. Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1992. – S. 173–194.

 

Rosner K. Hermeneutyczny model obcowania z tekstem literackim / Katarzyna Rosner // Problematyka aksjologiczna w nauce o literaturze ; red. Stefan Sawicki, Andrzej Tyszczyk. – Lublin : Red. Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1992. – S. 296–304.

 

Burzyńska A. Teorie literatury XX wieku : podręcznik / Anna Burzyńska, Michał Paweł Markowski. – Kraków : Wydawnictwo Znak, 2006. – 698 s.

 

Abramowska J. Jednak autor! Skromna propozycja na okres przejściowy / Janina Abramowska // Ja, autor. Sytuacja podmiotu w polskiej literaturze współczesnej ; red. Dariusz Śnieżko. – Warszawa : Semper, 1996. – S. 58–63.

 

Słownik terminów i pojęć filozoficznych / oprac. Antoni Podsiad. – Warszawa : Instytut Wydawniczy Pax, 2000 – 77 s.

 

Reale G. Historia filozofii starożytnej. Tom I: Od początków do Sokratesa / Giovanni Reale ; [tłum. Edward Iwo Zieliński]. – Lublin : Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1999. – 498 s.

 

Potocki W. Moralia / Wacław Potocki ; wyd. Tadeusz Grabowski i Jan Łoś. – Kraków : Akademia Umiejętności, 1915. – T. I. – 629 s.

 

Uniwersalny słownik języka polskiego / red. Stanisław Dubisz. – Warszawa : Wydawn. Naukowe PWN, 2003. – T. 3. – 1179 s.

 

Wittgenstein L. Dociekania filozoficzne / Ludwig Wittgenstein ; [tłum. Bogusław Wolniewicz]. – Warszawa : Wydaw. Naukowe PWN, 2000. – 337 s.

 

Borkowski A. Imaginarium symboliczne Wacława Potockiego: „Ogród nie plewiony” / Andrzej Borkowski. – Siedlce : Stowarzyszenie „tutajteraz”, 2011. – 313 s.

 

Św. Augustyn. Wyznania / Św. Augustyn ; [tłum. Zygmunt Kubiak]. – Kraków : Znak, 2003. – 438 s.

 

Czyż A. Oblubieńczy ogień miłości. Z problemów symboliki mistycznej / Antoni Czyż // Symbolika form artystycznych w europejskiej tradycji kulturowej: źródła, funkcje, aktualizacja, redukcja ; red. Roman Mnich i Andrzej Borkowski. – Siedlce, 2012.

 

Górski K. Kierownictwo duchowe w klasztorach żeńskich w Polsce XVI i XVIII wieku. Teksty i komentarze / Karol Górski. – Warszawa : Akademia Teologii Katolickiej, 1980. – 366 s.

 

Czyż A. Mowa-żywa. O naukach duchownych Mortęskiej / Antoni Czyż // Światło i słowo egzystencjalne czytanie tekstów dawnych. – Warszawa : Tow. „Ogród Ksiąg, 1995. – S. 137–153.

 

Biblia Tysiąclecia. – Poznań ; Warszawa : Pallotinum, 1982. – 1439 s.

 

Cytowska M. Literatura grecka i rzymska w zarysie / Maria Cytowska, Hanna Szelest. – Wyd. 2. – Warszawa : Państw. Wydawn. Naukowe, 1983. – 398 s.

 

Kwintus Horacjusz Flakkus. Dzieła wszystkie. I: Ody i epody / Kwintus Horacjusz Flakkus ; oprac. Oktawiusz Jurewicz. – Warszawa : Wydawn. Naukowe PWN, 2000. – 444 s.

 

Descartes R. Rozprawa o metodzie właściwego kierowania rozumem i poszukiwania prawdy w naukach / René Descartes ; [tłum. Tadeusz Żeleński-Boy]. – Kęty : Antyk, 2002. – 65 s.

 

Arystoteles. Poetyka / Arystoteles ; [tłum. Henryk Podbielski] // Dzieła wszystkie. – Warszawa : Wydaw. Naukowe PWN, 2001. – T. 6. – S. 564–626.

 

Borkowski A. Uwagi o symbolu i alegorii. Przegląd wybranych koncepcji i teorii od starożytności do współczesności / Andrzej Borkowski // Conversatoria Litteraria. – 2010. – R. III. – S. 79–91.

 

Dilthey W. Pisma estetyczne / Wilhelm Dilthey ; [tłum. Krystyna Krzemieniowa] ; oprac. Zbigniew Kuderowicz. – Warszawa : Państwowe Wydawn. Naukowe, 1982. – 433 s.

 

Eco U. Interpretacja i nadinterpretacja / Umberto Eco, Richard Rorty, Jonathan Culler, Christine Brooke-Rose ; [red Stefan Collini, tłum. Tomasz Bieroń]. – Kraków : Znak, 1996. – 147 s.

 

Ricoeur P. Egzystencja i hermeneutyka. Rozprawy o metodzie / Paul Ricoeur ; [oprac. Stanisław Cichowicz]. – Wrocław : De Agostini, Ediciones Altaya, 2003. – 406 s.

 

Bronk A. Rozumienie, dzieje, język. Filozoficzna hermeneutyka H.‑G. Gadamera / Andrzej Bronk. – Lublin : Red. Wydawnictw KUL, 1988. – 421 s.

 

Gadamer H.-G. Prawda i metoda. Zarys hermeneutyki filozoficznej / Hans-Georg Gadamer ; [tłum. Bogdan Baran]. – Kraków : Inter Esse, 1993. – 510 s.

 

Kubiak Z. Medytacje Janicjusza / Zygmunt Kubiak. Warszawa : Fundacja Büchnera, 1993. – 211 s.



Посилання

  • Поки немає зовнішніх посилань.


Copyright (c) 2013 Andrzej Borkowski

Creative Commons License
Ця робота ліцензована Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Журнал публікує наукові роботи на умовах: Creative Commons Attribution 4.0 International License 

 

 

Pytannia literaturoznavstva
ISSN 2306-2908 
Yuriy Fedkovych Chernivtsi National University
2 Kotsiubynsky str., Chernivtsi 58012, Ukraine